Bakit dukha'y dapat mulatin at mag-alsa?

BAKIT DUKHA'Y DAPAT MULATIN AT MAG-ALSA?

"It is also in the interests of the tyrant to make his subjects poor... the people are so occupied with their daily tasks that they have no time for plotting." ~ Aristotle

SURVIVAL VS RESISTANCE

pinananatili nga bang mahirap ang mahirap?

interes raw ito ng namumunong mapagpanggap

pinauso ang ayuda, kunwari'y lumilingap

upang iyang masa, mga tusong trapo'y matanggap

siklo ng buhay ng dukha'y magtrabaho't kumain

di nakikitang trapo'y sanhi ng pagkaalipin

sa kalagayang ito, dapat dukha pa'y mulatin

nang pampulitikang kapangyarihan ay agawin

aba'y ayon kay Aristotle, wala raw panahon

ang mahihirap upang maglunsad ng rebolusyon

ilang siglo na palang napuna, mula pa noon

subalit ito'y nangyayari pa rin hanggang ngayon

dapat bang tigpasin ang ulo ng kapitalismo?

obrero'y hahatian ba ng tubo ng negosyo?

paano mumulatin ang nagdaralitang ito?

paano magkaisa ang dukha't uring obrero?

paano mababago ang dalitang kalagayan

kung ang mayorya ng masa'y kulang sa kamulatan

dapat batid ng dukhang di nila ito lipunan

na kaya pala nilang kamtin ang ginhawang asam

- gregoriovbituinjr.

06.22.2025

* litrato mula sa google

Imbes "pero" ay "ngunit" o "subalit"

IMBES "PERO" AY "NGUNIT" O "SUBALIT"

nagsisimula si Kara David sa "Pero"

sa pagsusulat daw ng iskrip bilang intro

na salitang Kastilang iniiwasan ko

pagkat may katumbas sa wikang Filipino

madalas sa aking pagkatha'y ginagamit

na imbes na "PERO" ay "NGUNIT" o "SUBALIT"

ito'y BUT sa Ingles na palagi kong bitbit

kaya "pero" ay iniiwasan kong pilit

baka sasabihin nilang ako'y purista

wikang Filipino'y tinangkilik talaga

kaya magtataguyod nito'y sino pa ba?

kundi ang gaya kong dukha't lingkod ng masa

gamit sa maralita't uring manggagawà

imbes na sa gahaman, burgesya't kuhilà

halina't itaguyod ang sariling wikà

at nang matangkilik ang katutubong diwà

- gregoriovbituinjr.

06.22.2025

* bidyo mula sa pahina ni Kara David sa kawing na: https://fb.watch/Ank48PGUH_/ 

* paksa'y Scriptwriting Tips: Episode 4 - The Power of 'Pero' in Writing Your Introduction

Sa pangungulila, ako'y naghihintay (salin)

SA PANGUNGULILA, AKO'Y NAGHIHINTAY

Nakita ko ang Igorot version ng awiting "In Grief I'm Waiting" sa isa pang songbook na walang pamagat kundi table of contents ang nasa harap na pahina. Binubuo iyon ng 192 pahina. Ang nasabing awit ay Bilang 652 na nasa pahina 190. Katabi niyon ang Igorot version ng Grace Before Meals at Grace After Meals.

Dahil Ingles ang pamagat ay hinanap ko ang English version sa table of contents. Ang bersyong Ingles ay Bilang 269 na nasa pahina 79. Nilitratuhan ko ang bersyong Igorot at bersyong Ingles habang isinalin ko naman ang bersyong Ingles sa wikang Filipino, na tulang may labindalawang pantig bawat taludtod, bagamat walang caesura o hati sa gitna ng taludtod.

Narito ang aking pagkakasalin:

Sa pangungulila, ako'y naghihintay

Habang nasa malayo ka, aking sinta

Ang aking puso'y tigib ng pagmamahal

Na napakamaluwalhati't matapat

Iniluha ko ang mga pinangarap

Na matagal pa rin kitang magsasama

Hanggang sa pagbabalik mo, pag-ibig ko'y 

Magdiringas, Hihintayin pa rin kita

- gregoriovbituinjr.

06.21.2025

Dalawang tulos ng kandila

DALAWANG TULOS NG KANDILA

may dalawang tulos ng kandila

sa tabi ng kanyang hinimlayan

habang naritong sinasariwa

ang aming mga pinagdaanan

tila nakatindig lang ang apoy

di makasayaw dito sa silid

habang dama ko'y kapoy na kapoy

at luha sa pisngi'y nangingilid

tila kami ni misis ang tulos

ng kandila, magkasama lagi,

na balang araw ay mauupos

ngunit pagsinta'y mananatili

sing-init ng apoy ang pag-ibig

di magmamaliw kahit maglaon

na mananaig kahit malamig

ay, kahit malamig ang panahon

- gregoriovbituinjr.

06.21.2025

Yuyeng Bituin Ken Bulan

YUYENG BITUIN KEN BULAN

Sa isang aklat ng awit mula sa Kayan, Tadian, Mountain Province, ay natunghayan ko sa isang awiting Ilokano ang isang taludtod na animo'y paramdam sa akin. Ito'y nasa Awit blg. 239, pahina 99, sa ikalawang taludtod ng ikalawang saknong, na ang nakasulat:

Yuyeng bituin ken bulan

(Sa di maarok na bituin at buwan) - salin ko

Inawit iyon ng mga matatanda habang nakaburol si misis, habang ako'y nakikinig nang mataman. Pamagat ng awit ay "Inggat Tungpal Tanem (Hanggang sa dulo ng libingan)". Isa lang iyon sa halos limampu o animnapung kantang kanilang inawit sa burol mula sa songbook na may 286 na awitin.

Ang nabanggit na taludtod ay malapit sa akin. Pagkat Yuyeng ang palayaw ng aking ama noong kabataan niya sa Batangas. Gregorio o Yuyeng siya. Gregorio Bituin o Yuyeng Bituin, kaya pag nagbabakasyon ako sa nayon ni ama, ang tawag sa akin ng mga pinsan at kababata ay Junior Yuyeng, pagkat junior niya ako. Kaya nang makita ko ang "Yuyeng bituin ken bulan" ay naalala ko ang namayapa kong ama.

Ang yuyeng ay salitang Ilokano sa abyss, chasm, gulf (kalaliman, bangin, look).

Nagkataon lang bang nakita ko ang taludtod na "Yuyeng bituin ken bulan" sa panahon ng pagdadalamhati?

Marahil tinapik ako ni Dad na para bang sinasabing magkikita na sila ng manugang niyang si Libay. Mahal ko po kayo!

- gregoriovbituinjr.

06.20.2025

Yaring puso wari'y hinihiwa

YARING PUSO WARI'Y HINIHIWA

yaring puso wari'y hinihiwa

ng pinong-pino, ng dusa't luha

sapagkat kay-aga mong nawala

kaakuhan ko'y di nakahanda

noong tayo'y nasa ospital pa

umaasa pa tayong dalawa

na gagaling ka pa't lalakas ka

matagal pa tayong magsasama

ay, di ko pa mapaniwalaang

ngiti mo'y di na masisilayan

kundi sa alaala't larawan

na lang, sinta, sa litrato na lang

animo nadaganan ang dibdib

ng sangkaterbang bato sa liblib

na ilog, ang sugat ma'y naglangib

ay balantukang sa luha'y tigib

- gregoriovbituinjr.

06.20.2025

Talasalitaan:

* langib - kusang takip sa sugat na gumaling

* balantukan - gumaling na sugat ngunit di pa naghilom ang loob kaya masakit pa rin

Nakauwi ka na, aking sinta

NAKAUWI KA NA, AKING SINTA 

nakauwi ka na, sinta, sa Barlig

ikaw na punong-puno ng pag-ibig

habang ako'y tigib pa ng ligalig

pagkat wala na yaring iniibig

kaytagal ng ating pinagsamahan

kinasal pitong taon ang nagdaan

magkasamang bumuo ng tahanan

pinaksa ka sa aking panulaan

ikaw ang musa ng aking panitik

nasa lansangan mang araw ay tirik

sa paggawa'y walang patumpik-tumpik

katabi ka'y gagawaran ng halik

sa bahay ninyo'y nakauwi ka na

sa tahanan ng iyong ama't ina

O, Libay, laging nasa puso kita

sinta, hanggang sa muling pagkikita

- gregoriovbituinjr.

06.19.2025